El-Ayak-Ağız Hastalığı

El-Ayak-Ağız Hastalığı: (Hand-Foot-Mouth-Disease)

  “Çocuklarda döküntü ile birlikte ateşin olması akla enfeksiyon hastalığı getirir.”!

  EAAH nasıl bir hastalıktır?

  Hastalık ateş, halsizlik, iştahsızlık ve boğaz ağrısı şikayetleri ile başlayan, ellerde, ayaklarda ve ağız içinde sulu lezyonlarla kendini göster iyi seyirli viral bir hastalıktır. Hastalık genellikle el ağız ayak üçlüsünde bulgu verirse de kural değildir nadiren de tüm vücuda kalça, diz, dirsek ve yüze de lezyonlar görülebilir. Görülen ve lezyonların yaygınlığı ve ağızdaki lezyonların yaptığı ağrı nedeniyle yemek yiyemeyen çocuk anne babalarda yoğun endişeye neden olur

  Etkeni nedir?

  Hastalık etkenleri enterovirus cinsi viruslardan olan Coxsackievirus A10, Coxsackievirus A16 ve Enterovirus 71(EV71)’dir.

  Bulaşıcı mıdır nasıl bulaşır?

  EAAH, mevsimsel olarak salgınlar yapabilir. Özellikle yaz ve sonbahar mevsimlerinde salgınlara sebep olur Sıklıkla çocukları etkiler. En sık 2-10 yaş arasındaki çocuklar etkilenir bunlarında çoğu beş yaş ve altındadır.  Kuluçka süresi ortalama 3,5 gündür Döküntüler başladıktan sonra 1 hafta süresince bulaştırıcılık oranı çok yüksektir. Semptomlar geriledikten sonra da etken olan virüsler haftalarca vücutta bulunmaya devam edebilmektedir.

  Nelere dikkat etmeli?

  Virüs hastanın tükürük, sümük balgam ve gaita gibi salgılarına direk temasla ya hastanın eşyalarıyla temasla bulaşabilir. Ancak, bulaşma olabilecek malzemelerin dezenfeksiyonu ve düzenli el yıkama ile bulaş büyük oranda önlenebilir. Bu nedenle hem hastanın hem de çevresindekilerin el hijyenine dikkat etmesinin bulaştırıcılığı önleme konusunda ne kadar önemli olduğu vurgulanmalıdır.   

  EAAH tanısı konularak hasta yakınına hastalık hakkında bilgilendirilmelidir. Hastalığın viral bir enfeksiyondan kaynaklandığı (bu yüzden antibiyotik kullanımının gerekmediği) döküntülerin 7-10 gün içerisinde kendiliğinden geçeceği anlatılmalı. Evde ateş takibi yapması ve ateşi 38 °C’nin üzerinde ölçüldüğünde hastaya parasetamol grubu ateş düşürücüler verilebileceği anlatılmalıdır.

  Hastalık hep iyi seyirli midir?

  EAAH genellikle iyi seyirli olsa da Döküntüye eşlik eden yüksek ateş, kusma, bilinç bulanıklığı, solunum güçlüğü, kalp atışında hızlanma ya da yavaşlama bulguları görülürse durumun kötüye gidebilme olasılığına karşı mutlaka bir sağlık merkezinden yardım istenmelidir. Nadiren beyin, beyin zarı iltihabı(menenjit) kalp kası iltihabı, akciğer ödemi gibi istenmeyen durumların gelişebileceği de bilinmelidir.  

  Hatalığı geçiren bağışıklanmış mı olur?

  Hasta şikayetleri geçtikten sonra o farklı bir enterovirus alt tipiyle tekrar hasta olabilir.

  Aşısı var mıdır?

  Hastalığın şu anda mevcut aşısı olmasa da aşı çalışmaları özellikle en ağır hastalık yapan tip olan Enterovirus 71’in neden olduğu EAAH yönelik yapılmaktadır.

 Gebelerde etkisi var mıdır?

 Hastanın gebelerle gebelerden uzak durması yakın temastan kaçınması konusunda uyarılmalıdır Gebelere özellikle gebeliğin ilk üç ayında bulaş olduğunda düşük riski veya gelişme geriliği ile sonuçlanma riski oldukça fazladır.